Finalisten Pitch Bio-energiebuurten

Koeienvlaai en grasspriet houden ons warm

Update: Energiecooperatie IJskoud heeft de bio-energie pitch gewonnen!  

Mest, hout, voedselresten, gras, in onze nabije omgeving is genoeg materiaal te vinden waarmee we onze huizen warm kunnen stoken, lampen laten branden of zelfs auto’s laten rijden. Overijssel zet groots in op biomassa. Op overheidsniveau, maar zeker ook op eigen initiatief van een buurt of wijk. Drie van die lokale ideeën maken in de Energie Pitch Bio-energiebuurten kans op € 30.000,- ondersteuning om hun energiedroom werkelijkheid te laten worden. Unieke ideeën die uitblinken in eenvoud, gezond verstand en samen aanpakken.

Energiecoöperatie IJskoud uit Noord-Deurningen heeft momenteel negen leden. “Allemaal landbouwers met een stal vol melkkoeien”, aldus voorzitter Hans Roeleveld. Melk waar heerlijk ijs van wordt gedraaid bijvoorbeeld, getuige de naam van de coöperatie. Maar van de vlaaien die de koeien draaien, maken de landbouwers ook een waardevol product: nieuwe energie! Het doel is om in de eerste fase negen mestvergisters te plaatsen. Hierin wordt de mest –zo vers mogelijk- opgevangen. De methaangassen die vrijkomen, borrelen naar boven. “En dan komt samenwerkingspartner Cogas om de hoek kijken. Met een leidingensysteem transporteren zij het gas naar twee industriële fabrieken in de buurt.” Zo’n 900.000 kuub gas kunnen deze koeien gezamenlijk leveren per jaar. Voor de bedrijven essentieel omdat ze 24/7 doorwerken en dus continu voorzien moeten worden van gas. Om een overschot aan gas op te slaan, maakt Cogas gebruik van ‘dikke Bertha’. “Zo noemen we de gigantische gasleiding die van de Duitse grens naar Denekamp loopt. Deze gasleiding kunnen we als buffer inzetten.”

Biogasleiding gaat internationaal
“De biogasleiding is uniek in Nederland. Voordat deze echt goed kan functioneren is er werk aan de winkel. We steken vooral zelf de handen uit de mouwen. Graafwerkzaamheden, stalaanpassingen of leidingen leggen; vele handen maken licht werk. Toch is gemiddeld nog zo’n € 130.000 nodig voor een mestvergister.” “Naast ondersteunende subsidies moeten we de helft zelf bijleggen. De terugverdientijd is daarmee zo’n vijf jaar. De melkveehouders zijn enthousiast. Na de eerste fase van negen deelnemers, treffen we nu al voorbereidingen voor een tweede fase waarin nog eens tien landbouwers aanhaken. Ook vanuit Duitsland wellicht, want ook voor hun ligt dikke Bertha om de hoek!”

Gras zorgt voor warme douche
Van mest naar het weiland van de koeien. Het groene tapijt waarop de koeien lopen, is pure energie. Dat realiseerde groenbedrijf Van Der Weerd BV uit Grafhorst zich. “Dit bedrijf haalt jaarlijks zo’n 35.000 ton aan maaisel binnen, voornamelijk uit bermen en dijken”, weet energieadviseur Wilhelm Kanis. “Hiervan worden graspellets geperst die de brandstof vormen van de eerste succesvolle grasverbrandingsinstallatie van Nederland.” De vrijgekomen hitte verwarmt twee enorme boilers met 10.000 liter water. Vervolgens gaat het warme water richting woningen, de school en de kerk. Tenminste dat is het plan sinds de oprichting van Bio Energie BV. “We willen hier een lokaal smart grid realiseren. Door de week verwarmen we de school en als die in het weekend dicht is, transporteren we de warmte naar de kerk.”

Volgende generatie brandstof
Een lonende samenwerking tussen de groenbedrijf Van Der Weerd BV, Bio Energie BV, de Vereniging Dorpsbelangen Grafhorst en de directeur van de school. “Het bedrijf Van Der Weerd nam hierin het voortouw, en liep dus een behoorlijk financieel risico. Nu is het cirkeltje rond doordat steeds meer partijen aanhaken bij dit initiatief. Op dit moment is de capaciteit van de grasverbrandingskachel zo’n 275 kWh. Dat staat gelijk aan zo’n 35 huishoudens. Onze ambitie is om nog verder uit te breiden. Dat vergt een nog grotere installatie, wellicht op een andere locatie en grotere leidingen. Gras kost niks. Het is echt de brandstof voor de volgende generatie bio-gestookte kachels. We gaan heel Grafhorst verwarmen met gras!”

Verlichtende biomassa
Leveren mest en gras de nodige warmte, in Heino willen ze ook elektriciteit. Niet alleen warme douches op de sportclub, maar ook heldere veldverlichting. “Daarom hebben we het idee opgevat om een warmtekrachtkoppeling (WKK) te plaatsen tussen de sportverenigingen en het zwembad”, verklaart Rob Eelman van de Stichting Duurzaam Heino. De WKK is een motor met een generator (dynamo). Brandstof voor de motor is biogas dat opgewekt wordt door lokale biomassa of houtpellets. Als de motor draait, drijft deze de generator aan. Dat wekt de elektriciteit op. Ondertussen wordt de motor gekoeld met water. Dit warme water gaat via leidingen rechtstreeks naar de boilers voor de douches en het zwembad. “De WKK heeft een stirlingmotor. Deze motor staat erg in de belangstelling vanwege de efficiency. Hij draait op elke kwaliteit gas, dus ook als het biogas een keer van slechte mest komt.”

Mini warmtenet
“De WKK wordt al veel ingezet in Zweden en Duitsland. In Nederland is het een primeur! We creëren hier als het ware ons eigen mini warmtenet. Voor een redelijke terugverdientijd moet de WKK voortdurend op een redelijk vermogen  draaien. Dus je hebt een continue afname nodig. Daarom kan de WKK nog wel een grote verbruiker erbij hebben. We zien dus wel wat in een uitbreiding van de samenwerking met bijvoorbeeld het verzorgingstehuis, de grote sporthal of een vakantiepark. De WKK is een technisch hoogstandje met veel potentieel. We staan nog maar aan het begin!”