Trias Energetica als verbouwingsfilosofie

 

Jan Pieter van Dalen: “Energiebesparing en comfort gaan prima samen!”

Jan Pieter van Dalen, zijn vrouw Cora en hun vier kinderen wonen sinds begin vorig jaar in één van de opvallendste huizen in de straat. Jan Pieter leeft hier namelijk zijn hobby uit: energieneutraal wonen. Dus zien we heat pipes en zonnepanelen op het dak, driebladig glas en buffervaten met warm water. Het huis is volgens de ‘trias energetica’ aangepakt. Cora is nu wel even klaar met verbouwen, maar Jan Pieter heeft nog ambities. Na zijn eigen huis, ziet hij nu zijn hele wijk als potentiële energie-uitdaging.

Jan Pieter komt uit de bouwfysica-hoek, hij werkt als senior adviseur bij Nieman Raadgevende Ingenieurs en is praktijkdocent Bouwfysica aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. “Ik noem Bouwfysica de natuurkunde van de bouw. Alles wat met licht, geluid, warmte, vocht en energie te maken heeft vind ik interessant. Daarbij combineer ik energiebewustzijn met comfortabel leven. Ik wil een lage energierekening, maar wel uiterst behaaglijk in mijn huis zitten. Daarvoor hang ik de ‘trias energetica’ aan. Je pakt eerst de schil van het huis aan zodat er geen energielekken meer zijn, vervolgens ga je nadenken over hoe je zelf energie kunt opwekken en tot slot kijk je naar de manier waarop je zo efficiënt mogelijk met die energie omgaat.”

Aangenaam binnenklimaat
Het oude vrijstaande huis dat de familie Van Dalen een jaar geleden kocht stamt uit 1957. “Zo lek als een mandje!”, concludeerde Jan Pieter. Hij pakte volgens zijn theorie eerst de schil aan: de houten vloer werd gesloopt en vervangen door een hoog geïsoleerde vloer met vloerverwarming. Alle wanden zijn geïsoleerd met duizenden kleine korreltjes, neo-pixels genaamd. De houten kozijnen zijn vervangen door kunststoffen exemplaren, zonder roosters. In de kozijnen kwam 3-bladig glas. De boel zit potdicht, maar een vernuftig ventilatiesysteem, Climarad, zuigt de warme vuile lucht uit de ruimtes, vermengd dat met koele verse buitenlucht en pompt dat weer naar binnen.” Dit heet ‘decentrale gebalanceerde ventilatie’. Er zit een CO2-sensor op, zodat het systeem zelf ‘aanvoelt’ wanneer hij bij moet schakelen of juist moet minderen met de ventilatie. Ook correspondeert het systeem digitaal met een kleiner afzuigboxje in de badkamer. Als bewoners zitten wij continu in een optimaal en aangenaam binnenklimaat. Andere voordelen: geen condens meer op de ramen en spiegels, onderhoudsarm en Cora geniet nog het meest van de tochtafname in het huis.”

Nadat de schil was aangepakt, organiseerde Jan Pieter een luchtdichtheidsmeting. De isolatiewaarden van het huis waren enorm vooruit gegaan. Behalve het dak, dat vergt nog een verbouwing. “We hebben het tijdelijk opgelost door de vloer tussen het huis en de zolder extra stevig te isoleren. Een nieuw dak is nu voor ons een te grote investering, maar zal er in de toekomst zeker komen.”

Zelf energie opwekken 
Energie opwekken doet het gezin met 24 CIS-zonnepanelen en heat pipes. Ook bij wat slechter weer, diffuus zonlicht, doen deze nieuwste generatie panelen hun werk. De heat pipes zorgen voor warm water dat opgeslagen wordt in een buffervat in het washok. Daar wordt het douchewater mee verwarmd en de vloerverwarming opgestookt. Als de wasmachine en droger het zouden begeven, dan worden ze vervangen door hot fill apparatuur; die kunnen aangesloten worden op het buffervat.

“In de energie-efficiënte wil ik nu nog een slag slaan. We gaan bijvoorbeeld qua elektra van 4.500 kWh minus de verwachte opbrengst van 3.700 kWh naar 800 kWh. Een hele besparing, maar dat laatste gaatje wil ik ook nog dichten. Dat kan ook heel simpel door minder televisie te kijken of te computeren. Mijn uitdaging is om net zoveel energie op te wekken als ik gebruik.”

Proeftuin Energieneutraal Renoveren
Jan Pieter doet mee in de provinciale proeftuin Energieneutraal Renoveren. Hij is de eerste in deze proeftuin die vrijwel klaar is met zijn verbouwing. Aangezien hij in zijn beroep ook veel met bouwkunde en energie te maken heeft, was hij een van de voorlopers. “Ik vind het belangrijk om wat je in de praktijk aan anderen adviseert, zelf ook voor te staan en na te leven. Het is leuk te merken dat je dat kunt. Dat het plan dat je voor ogen had, wordt gerealiseerd. Ik kan de besparingen via een app op mijn telefoon volgen. Ook in de meterkast is het fascinerend om te zien dat de meter daadwerkelijk terugdraait.”

“Voor mij waren deelname aan de proeftuin, de provinciale duurzaamheidlening en het lage BTW-tarief in de renovatiebranche duwtjes in de rug. ‘Ik moet nu ook doorpakken’, bedacht ik me bij de koop van het huis. In de proeftuin kon ik sparren met mensen die hetzelfde voor ogen hadden als ik. Je zit op dezelfde golflengte en je wordt gezamenlijk enthousiast van nieuwe technieken en systemen. Ook het subsidietraject kost tijd. Het is prettig om elkaar daar bij te ondersteunen.”

Inspiratiebron voor de buurt
Op het dak en de laatste kleine klusjes na, is het huis van de familie zo energiezuinig als mogelijk. “Inmiddels zijn er al veel buren over de vloer geweest om te kijken hoe we de zaken aanpakken op energiegebied. Binnenkort zie je in de wijk nog meer daken met heat pipes verschijnen. Dat we anderen inspireren, daar ben ik wel trots op. Ik deel met geïnteresseerden graag mijn plan van aanpak. Ik barst nog van de ideeën en wil graag mijn hele wijk helpen energiezuiniger te worden.”